{"id":8321,"date":"2019-07-19T08:48:12","date_gmt":"2019-07-19T08:48:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.veritasfoundation.co.uk\/gazetaniedzielna\/?p=8321"},"modified":"2026-08-18T10:16:28","modified_gmt":"2026-08-18T09:16:28","slug":"emocje-zgubione-w-mroku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/veritasfoundation.co.uk\/pl\/2019\/07\/19\/emocje-zgubione-w-mroku\/","title":{"rendered":"Emocje zgubione w mroku"},"content":{"rendered":"

Nie chodzi tu tyle o tragiczny rys, jaki nosi w sobie ta chyba najpopularniejsza z oper, ale bardzo dos\u0142ownie o fakt, \u017ce w tym spektaklu dominuje ciemno\u015b\u0107. Wydaje si\u0119, jakby w ukazanym \u015bwiecie tej opery panowa\u0142a jedna d\u0142uga noc, a poruszaj\u0105ce si\u0119 w nim postacie roz\u015bwietlaj\u0105 j\u0105 tylko jaskrawymi barwami swych kostium\u00f3w i rekwizyt\u00f3w. Te, z kolei, wnosz\u0105 nie tylko kontrastow\u0105 kolorystyk\u0119, ale i zderzaj\u0105 ze sob\u0105 r\u00f3\u017cne style: nawi\u0105zuj\u0105cy do samej opery (Sewilla, XIX w.), do \u015bwiata wsp\u00f3\u0142czesnego, ale i z silnymi aluzjami do mi\u0119dzywojnia, mody tamtych czas\u00f3w i popularnego w\u00f3wczas kabaretu.<\/p>\n

To ostatnie s\u0142owo, obok pantomimy i wodewilu, wydaje si\u0119 kluczowe dla element\u00f3w stylu tej produkcji. Kropk\u0119 nad \u201ei\u201d stawia ostatnia scena, w kt\u00f3rej re\u017cyser postanowi\u0142, \u017ce Carmen (Anaik Morel), kt\u00f3ra w\u0142a\u015bnie zgin\u0119\u0142a pchni\u0119ta no\u017cem przez swego by\u0142ego kochanka, po chwili wstaje i gestem roz\u0142o\u017cenia r\u0105k ko\u0144czy oper\u0119. Owszem wywo\u0142uje to u\u015bmiech na twarzach widz\u00f3w, ale mo\u017cliwe, \u017ce jako wyraz mieszanych uczu\u0107.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Ana\u00efk Morel (Carmen) i Luca Pisaroni (Escamillo) (C) ROH 2019. FOT.:BILL COOPER<\/em><\/p>\n

Mi\u0119dzy skrajno\u015bciami<\/strong><\/p>\n

Mowa o finale, a c\u00f3\u017c pomy\u015ble\u0107 o drugim ukazaniu si\u0119 Carmen? Pierwsze, na samym pocz\u0105tku opery, jest zrozumia\u0142e, cho\u0107 zaskakuj\u0105ce: Carmen w stroju torreadora (ciekawe rozwi\u0105zanie, bo nie odbieraj\u0105c jej kobieco\u015bci, trafnie charakteryzuje jej si\u0142\u0119, pasj\u0119 i bojowo\u015b\u0107 charakteru). Ale czy potrzebne jest posuni\u0119cie si\u0119 do pokazania jej jako dzikiej bestii, gdy w swym drugim wej\u015bciu (na szczycie ogromnych schod\u00f3w wype\u0142niaj\u0105cych scen\u0119 przez ca\u0142y spektakl) objawia si\u0119 ona przed widzami jako …gorylica?<\/p>\n

W kierunku tej w\u0142a\u015bnie przedziwnej Carmen (na szcz\u0119\u015bcie p\u00f3\u017aniej jej wygl\u0105d nie ucieka ju\u017c w \u017cadne skrajno\u015bci) si\u0142a przeznaczenia popycha najzupe\u0142niej zwyk\u0142ego Don Josego (Arnold Rutkowski). Tak samo zwyk\u0142a i tak samo ponadczasowo ubrana jest Michaela (Ailyn Perez). Prostota tych dw\u00f3ch postaci, tak\u017ce bezpretensjonalnie ukazany Escamillo (Philip Rhodes), przywo\u0142uj\u0105 \u015bwiat opery Bizeta, jaki znany jest od blisko p\u00f3\u0142tora wieku.Czy uda\u0142o si\u0119 re\u017cyserowi (Barrie Kosky), autorce scenografii (Katrin Lea Tag) i innym tw\u00f3rcom tej produkcji znale\u017a\u0107 po\u0142\u0105czenie mi\u0119dzy tym \u015bwiatem i tym, co uleg\u0142o tutaj eksperymentowi plastyczno-teatralnemu? Mo\u017cna mie\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci.<\/p>\n

Te \u201eproste\u201d postacie, ze swymi emocjami (mowa o Don Jose i Michaeli) zdaj\u0105 si\u0119 porusza\u0107 w tej dziwnej rzeczywisto\u015bci jak we \u015bnie i wszystko jest dla nich nieuchwytne. Jakby by\u0142y z innego wymiaru i nie potrafi\u0142y nawi\u0105za\u0107 z nikim \u017cadnej wi\u0119zi. Na tyle, \u017ce na przyk\u0142ad trudno zorientowa\u0107 si\u0119 kiedy i jak naros\u0142y a\u017c takie emocje mi\u0119dzy dwojgiem protagonist\u00f3w i co ich doprowadzi\u0142o do szale\u0144czego fina\u0142u. W tym raczej sterylnym emocjonalnie spektaklu (nie licz\u0105c agresywnych reakcji Carmen) liczy si\u0119 przede wszystkim widowisko. Opr\u00f3cz dominacji plastyki bardzo rozbudowana jest choreografia (ale te\u017c nie ze \u015bwiata \u201eCarmen\u201d, jaki znamy), a przecie\u017c w operze \u015bpiewa si\u0119 niemal wy\u0142\u0105cznie o emocjach. Jak ma je odda\u0107 g\u0142\u00f3wna bohaterka, gdy na przyk\u0142ad w arii z kartami stoi nieruchomo ze z\u0142\u0105czonymi d\u0142o\u0144mi, z kt\u00f3rych raz po raz upuszcza kolejne karty? Nie zbli\u017ca do siebie postaci tak\u017ce fakt, \u017ce zamiast m\u00f3wionych dialog\u00f3w, zastosowano relacjonuj\u0105ce ich tre\u015b\u0107 nagrania z g\u0142o\u015bnik\u00f3w.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Arnold Rutkowski <\/strong>FOT. MAREK ZIMAKIEWICZ<\/em><\/p>\n

Pu\u0142apki eksperymentu<\/strong><\/p>\n

Wydaje si\u0119, \u017ce dla polskiego tenora, Arnolda Rutkowskiego, kt\u00f3ry zadebiutowa\u0142 wyst\u0119pem w tej produkcji w Royal Opera House 16 lipca 2019, wyre\u017cyserowana raczej tradycyjnie, cho\u0107 z pewnym dytansem posta\u0107 Don Josego by\u0142a trafiona; \u017ce dobrze czu\u0142 si\u0119 w tak ustawionej roli. Szkoda tylko, \u017ce spos\u00f3b poprowadzenia postaci Carmen (poddanej teatralnemu eksperymentowi) uniemo\u017cliwia\u0142 wi\u0119ksze emocjonalne interakcje mi\u0119dzy nimi.<\/p>\n

Nasz tenor rozpocz\u0105\u0142 sw\u0105 parti\u0119 pewnie, ukazuj\u0105c pi\u0119kno i liryczno\u015b\u0107 swego g\u0142osu, i coraz mocniej zaznacza\u0142 sw\u0105 obecno\u015b\u0107 jako aktor (pierwsze silniejsze uczucia ciekawie pokaza\u0142 zbieraj\u0105c w lekkim ob\u0142\u0119dzie p\u0142atki r\u00f3\u017c, kt\u00f3rymi rzuci\u0142a w niego Carmen). Przekonywa\u0142 coraz bardziej do siebie jako postaci, w kt\u00f3rej rodz\u0105 si\u0119 emocje, jakich dot\u0105d nie zna\u0142, i trudno zgadn\u0105\u0107, czy w\u0142a\u015bnie te emocje, w kt\u00f3re by\u0107 mo\u017ce wszed\u0142 zbyt g\u0142\u0119boko (zw\u0142aszcza jak na produkcj\u0119 w stylu totalnej gry z konwencj\u0105), nie utrudni\u0142y mu wykonania arii \u201eLa fleur que tu m’avais jet\u00e9e\u201d. W ka\u017cdym razie, po nast\u0119puj\u0105cym nied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej antrakcie, polski odtw\u00f3rca Don Josego wr\u00f3ci\u0142 do si\u0142 wokalnych, z jakimi rozpocz\u0105\u0142 to przedstawienie i poprowadzi\u0142 sw\u0105 posta\u0107 z powodzeniem do ko\u0144ca opery.<\/p>\n

S\u0142owo \u201esukces\u201d, w tym przedstawieniu, tego konkretnego wieczoru 16 lipca, nale\u017cy zarezerwowa\u0107 dla odtw\u00f3rczyni Michaeli i ona zebra\u0142a zas\u0142u\u017cenie najwi\u0119ksz\u0105 owacj\u0119. A dlaczego nie Carmen? Bo cho\u0107 pi\u0119knie \u015bpiewa\u0142a, by\u0142a chyba zbyt skr\u0119powana artystyczn\u0105 otoczk\u0105 swej roli, plastyczno-re\u017cyserskim rygorem, kt\u00f3ry zdawa\u0142 si\u0119 nie dawa\u0107 jej szansy p\u00f3j\u015bcia w tej roli na \u017cywio\u0142, kt\u00f3ry przecie\u017c tak kojarzy si\u0119 z Carmen. No c\u00f3\u017c, mo\u017ce nie zaszkodzi\u0142oby tej produkcji wpuszczenie \u015bwiat\u0142a, s\u0142o\u0144ca i emocji, kt\u00f3re nie tylko kojarz\u0105 si\u0119 z ob\u0142\u0119dem i walk\u0105 p\u0142ci, ale te\u017c z nami\u0119tno\u015bci\u0105 w jej cieplejszych barwach?<\/p>\n

Agnieszka Oko\u0144ska<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Produkcja \u201eCarmen\u201d Georgesa Bizeta, przeniesiona z Opery we Frankfurcie na deski Royal Opera House, ju\u017c od kilku lat ukazuje przed londy\u0144sk\u0105 publiczno\u015bci\u0105 swe mroczne oblicze. <\/p>\n","protected":false},"author":1429,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[86],"tags":[],"class_list":["post-8321","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly-pl","no-post-thumbnail"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/veritasfoundation.co.uk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8321","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/veritasfoundation.co.uk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/veritasfoundation.co.uk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veritasfoundation.co.uk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1429"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/veritasfoundation.co.uk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8321"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/veritasfoundation.co.uk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8321\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":50119,"href":"https:\/\/veritasfoundation.co.uk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8321\/revisions\/50119"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/veritasfoundation.co.uk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8321"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/veritasfoundation.co.uk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8321"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/veritasfoundation.co.uk\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8321"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}